حوزه‌های مختلف فعالیت‌های تحقیق و توسعه

محور فعالیت‌های تحقیق و توسعه در گروه مپنا 9 فعالیت کلیدی است  که در اتخاذ و پیاده‌سازی آن از دانش مشاوران مطرح بین‌‎المللی استفاده شده است.
1-(2).jpg

اقدامات و فرایندهای کلیدی تحقیق و توسعه

 

بخش ابتدایی فعالیت‌ها، اساس شکل‌گیری سیاست‌های تحقیق و توسعه در سطح گروه را شکل می‌دهد و بر اساس آنها استراتژی فناوری مپنا شکل می‌گیرد. کلیه فعالیت‌های این سطح، با مشارکت، همفکری و تعامل با بخش‌های مختلف گروه شامل بازاریابی راهبردی، سیستم‌ها و اطلاعات، طراحی و مهندسی، تحقیق و توسعه، تولید، تأمین و نمایندگان بخش‌های کسب و کار جاری‌سازی می‌شوند. بر اساس خروجی سطح اول، مسیر سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری و تعریف و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی برای اقدامات سطح دوم تعیین می‌شود. این رویکرد و مسیر نظام یافته، زیر چتری از فرایندهای مدیریت دانش اجرا و پیاده‌سازی می‌شود.
 

تدوین سیاست‌های تحقیق و توسعه

نقطه آغاز فعالیت‌های سطح سیاست‌گذاری، شناسایی و تعیین فناوری‌های مورد نیاز حال و آینده مپنا بر اساس استراتژی کسب و کار و نقشه راه محصولات و خدمات است. پس از شناسایی نیازهای سازمان، نگارش کاملی از فناوری‌های مرتبط با کسب و کار گروه و تعیین خصوصیات و طبقه‌بندی هر یک، از دو بعد تأثیر فناوری بر توانایی رقابت و سطح توانمندی مپنا در آن فناوری مدون می‌شود. از مقایسه نتایج این اقدامات و تجزیه و تحلیل توانمندی/جذابیت فناوری و آنالیز شکاف فناوری، اهداف استراتژیک فناوری مپنا تعیین و در اقدام انتهایی سطح سیاست‌گذاری، تدوین استراتژی فناوری به تصمیم استراتژیک مهم دیگری منتهی می‌شود که مپنا چگونه به فناوری منتخب با سطح توانمندی مطلوب دست ‌یابد. خروجی آخرین فرایند این سطح یعنی سند استراتژی و نقشه راه فناوری، در بازه‌های زمانی معین مورد بازنگری و به روز رسانی قرار می‌گیرد.
 مبنای سیاست گذاری و جهت دهی به فعالیت‌های تحقیق و توسعه در مپنا در انتهای گام پنجم تعیین می‌شود. در فعالیت‌های بعدی، استراتژی‌ها و سیاست‌های تدوین شده از طریق مدیریت و اجرای پروژه‌های تحقیق و توسعه محقق می‌شوند و در نهایت متعالی‌ترین هدف راهبردی تحقیق و توسعه در گروه مپنا یعنی "کاهش شکاف فناوری محصولات و خدمات کلیدی" محقق می‌شود. اساس نظام مدیریت فناوری مپنا را این 5 اقدام کلیدی تشکیل می‌دهند که برای فراگیر شدن آن در سطح گروه مپنا از رویکرد Piloting استفاده شده است. بر این اساس راه‌اندازی نظام مدیریت فناوری سیر تحولات زیر را در بر داشته است.

2-(1).jpg

سیر تحولات نظام مدیریت فناوری
 

مدیریت طرح‌ها و پروژه‌ها

 نخستین فعالیت این سطح، "مدیریت پورتفولیوی پروژه‌های تحقیق و توسعه"، متمرکز بر فعالیت‌هایی است که اجزای پورتفولیو شامل پروژه‌ها و برنامه‌ها را به منظور دستیابی به اهداف استراتژیک فناوری مدیریت ‌می‌کند و از سوی دیگر منابع را به پروژه‌ها و برنامه‌هایی تخصیص داده که بیشترین ارزش افزوده را برای سازمان به همراه دارند. زیر فرآیندهای این بخش به دو قسمت برنامه‌ریزی پورتفولیو و نظارت و کنترل پورتفولیو تقسیم می‌شوند. ارزیابی عملکرد پورتفولیو نیز در طول فاز اجرایی به منظور بررسی میزان تحقق اهداف استراتژیک فناوری انجام می‌شود. 
در فعالیت کلیدی هفتم، "خلق ایده و تدوین پروپوزال"، ایده بر اساس فرصت‌های بازار و مشتری، الگوبرداری از رقبای بین‌المللی، فرصت‌های بهبود و رصد علم و فناوری با تمرکز بر همراستایی با اهداف، برنامه‌ها و استراتژی‌های گروه، شناسایی شده و در قالب روال‌های سازمانی ایجاد شده مراحل بررسی فنی و اقتصادی را طی نموده و در صورت تأیید و تصویب اجرایی می‌شود.
هشتمین اقدام کلیدی تحقیق و توسعه به مدیریت پروژه اختصاص می‌یابد. در این گام، در مراحلی (فازهایی) از پروژه تحقیقاتی درگاه‌های ارزیابی فنی، اقتصادی و زمانی در نظر گرفته می‌شوند که در آن‌ها پیشرفت پروژه و دستاوردهای آن مورد بررسی قرار می‌گیرند و چنانچه اقلام قابل تحویلی که در قرارداد پیش‌بینی شده بود محقق شوند آن مرحله یا فاز با موفقیت طی می‌شود. جزییات این اقدام در شکل زیر نشان داده شده است.

4-(1).jpg

فرایند فاز - درگاه
 

در  فرایند انتهایی، "به کارگیری و تجاری‌سازی"، دستاورد پروژه تحقیقاتی، به محصولی برای فروش در بازار تبدیل می‌شود. 

مدیریت دانش

در طی رویه راهبردی تحقیق و توسعه در مپنا (سیاست‌گذاری و مدیریت طرح‌ها و پروژه‌ها)، جریانی از دانش‌ها و اطلاعات ارزشمند سازمانی تولید می‌شوند که طی گام‌های مختلف فرایندی و تعاملات سازمانی، غنی‌سازی شده، در سطوح مختلف به اشتراک گذاشته و به کار گرفته می‌شوند. این دانش‌ها، بخش مهمی از دانش‌های راهبردی مپنا را به خود اختصاص می‌دهند و لازم است رویه مشخصی برای مدیریت و حفاظت از آنها وجود داشته باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، مدیریت دانش از ابتدای راه‌اندازی تحقیق و توسعه در مپنا به عنوان یکی از ماموریت‌های اصلی این حوزه تعریف شد. در این حوزه نیز فعالیت‌های استراتژیک، ساختاری، فرایندی و سیستمی متعددی در مپنا صورت گرفته است. مپنا برای مدیریت دانش‌های خود از یک متدلوژی شناخته شده جهانی با نام مدیریت دارایی‌های دانشی استفاده می‌نماید و به طور متناسب و در سطوح مختلف سازمانی، ساختار، نقش، فرایند و زیرساخت سیستمی مناسب برای این مقوله را تعبیه کرده است. 
مدل منتخب مپنا جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش (برگرفته از مدل Know- net) و یک مدل چندبعدی است که کلیدی‌ترین دستاورد آن در صورت اجرای صحیح، دارایی‌های دانشی مدیریت شده مپنا در سه سطح کلان انسانی، ساختاری، اجتماعی و بازار خواهد بود. دارایی‌های دانشی پس از شناسایی در پشتیبانی از تحقق اهداف و استراتژی‌های گروه به کار گرفته می‌شوند. 
 محوری‌ترین فعالیت بر اساس مدل پیاده‌سازی مدیریت دانش در مپنا، توانمند کردن فرایندها و پروژه‌های سازمان با کمک ابزارها و تکنیک‌های مدیریت دانش است و این ابزارها و تکنیک‌ها، توانمندسازهای مدیریت دانش محسوب می‌شوند. 

photo_2019-09-05_20-00-19-(1).jpg

ابزارها، متدها و تکنیک‌های مورد استفاده مدیریت دانش در مپنا

 

مدیریت نوآوری

innovation-(2).pngبا راه‌اندازی نظام تحقیق و توسعه، مدیریت فناوری و مدیریت دانش بستر مناسبی برای شکل‌گیری نوآوری در سازمان ایجاد شده است، در مقطع کنونی، مپنا در حال انجام فاز مطالعاتی در حوزه مدیریت نوآوری است تا پس از مطالعات اولیه، نظام مدیریت نوآوری را در حوزه تحقیق و توسعه راه‌اندازی نموده و مسیر را برای توسعه پایدار شکل دهد.
5-(2).jpg
 

مسیر تعالی تحقیق و توسعه مپنا