معرفی فرهنگ

فرهنگ، مفهومی بسیار وسیع است و برای مدیریت آن در سازمان ناگزیر می­بایست قلمرو مورد نظر را محدود کرد. فرهنگ سازمانی موجب تمایز رقابتی برای سازمان می‌شود و فراتر از آن، سرنوشت سازمان را رقم می‌زند. خطاهایی که در حوزه فرهنگ سازمانی رخ می‌دهد، به مراتب آثار زیان­بارتری نسبت به خطاهای استراتژیک سازمان دارد. نکته مهم دیگر این که فرهنگ سازمانی به هیچ وجه قابل کپی برداری نیست و تلاش بسیاری از سازمان‌ها در این راستا بی‌ثمر بوده است. فرهنگ در اصل ژن سازمان است و هویت آن را نشان می‌دهد. با الهام از چنین نکاتی است که مطالعه و مدیریت فرهنگ سازمانی اهمیتی ویژه پیدا کرده است.

دستاوردهای این پروژه برای گروه مپنا

در مورد دستاوردها، نخست باید به مفهوم سازی و خلق مفاهیم منحصر به فرد برای گروه مپنا اشاره شود که وارد ادبیات و گفتمان جاری گروه شده است. به عنوان مثال، «من تا ما» سرواژه ارزش­ های گروه است همچنین سرواژه EVC که تجمیع اخلاق، ارزش‌ها وکدهای رفتاری است که گروه مپنا مفتخر است برای اولین بار این مفهوم را به سازمان­ های کشور معرفی کرده است تا تمرکزی در مطالعات و اقدامات اجرایی این حوزه فراهم آورند.

دستاورد اول : ایده مپنا در خلق EVC این است که ارزش­ ها به مثابه قلب فرهنگ عمل می‌کنند، اما مهم این است که اخلاقی باشند؛ تلقی اخلاقی بودن آن‌ها بر هر چیزی مقدم است. تصور کنید نوآوری برای سازمانی ارزش باشد، اما به روش‌های غیراخلاقی نظیر کپی کردن و سرقت علمی به آن دست یافته شود! مپنا در تمامی جنبه‌های فرهنگ سازمانی خود، زیر چتر اخلاق می‌اندیشد و حرکت می‌کند. اخلاق مورد نظر در گروه مپنا، چیزی است که در سند جامع اخلاقی تجلی یافته است. مپنا مفتخر است که سند اخلاقی را مبتنی بر مفاهیم رساله حقوق امام سجاد (ع) تدوین کرده است. لایه سوم فرهنگ که نمونه بارز آن همان کدهای رفتاری است، با حواس آدمی احساس شده و دیده می­شود و به این دلیل بعد از ارزش­ ها قرار گرفته است؛ تا نشان داده شود که هم اخلاقی است و هم مبتنی بر ارزش‌های گروه توسعه یافته است. در مجموع، EVC رویکرد گروه مپنا به مدیریت فرهنگ سازمانی می‌باشد. در این مفهوم، اصطلاحات خاصی پدید آمده که می‌توان به نقش آفرینان راهبری فرهنگ سازمانی مانند کارگردان، مروجان و رابطان EVC اشاره کرد.

 

دستاورد دوم :حساس شدن شرکت­های گروه به ارزش­ها و مهم‌تر از آن، مشترک شدن ارزش‌های گروه است که پیش از این متفرق بود و هر شرکتی ارزش‌های مستقلی را تعریف کرده بود. شرکت‌های هولدینگی و حتی چندملیتی، با وجود تنوع محصول و پراکندگی جغرافیایی، ارزش‌های مشترک دارند و لازم بود این موضوع در گروه مپنا نیز یکپارچه شود.

 

دستاورد سوم :  ترسیم نقشه راه حرکت گروه مپنا در مسیر اخلاق و ارزش‌های سازمانی است که در چارچوب مقررات جامع EVC به طور نظام‌مند فرهنگ را بیش از گذشته، پشتیبان اهداف و استراتژی‌های گروه خواهد کرد.
و چهارم، خلق آثار ماندگاری مانند کتاب کدهای رفتاری است که به جرأت نظیری برای آن در کشور وجود ندارد و به دلیل مشارکت گسترده همکاران گروه اثری منحصر به فرد است.

مرور تاریخچه مطالعات فرهنگ سازمانی در گروه مپنا

معاونت منابع انسانی گروه مپنا از سال ۱۳۸۸ انجام مطالعاتی در زمینه فرهنگ سازمانی را در دستور کار قرار داد و در آغاز پژوهشی را طی مدت حدود دو سال انجام داد. در این پژوهش ضمن حصول درک جامعی مبتنی بر مدل بسط یافته دنیسون از وضعیت موجود و مطلوب، اولویت‌های بهبود فرهنگ سازمانی مشخص گردید؛ به ویژه تأکید زیادی بر مطالعه اخلاق سازمانی صورت گرفت.

مدیریت ارشد سازمان ضمن تأیید و صحه گذاری بر  اهمیت مطالعه اخلاق (Ethics) و نام‌گذاری سال ۱۳۹۰ به عنوان اخلاق سازمانی در گروه، از انجام تحقیق برای تدوین سند جامع اخلاق سازمانی حمایت کرد. در ادامه، فرآیند تدوین سند جامع اخلاق سازمانی و ترسیم نقشه راه ۱۰ ساله اخلاق سازمانی با مشاوره دانشکده الهیات دانشگاه تهران به نمایندگی استاد ارجمند آقای دکتر احد فرامرز قراملکی،بیش از دو سال طول کشید و طی آن مصاحبه‌ها و پیمایش‌های مفصلی در شرکت‌های گروه مپنا صورت گرفت. سند جامع اخلاق سازمانی در سال ۱۳۹۲ با ۱۲ اصل و در دو بخش شامل منشور اخلاقی گروه مپنا در قبال هشت ذینفع مهم گروه عهدنامه‌های منابع انسانی منتشر گردید.

یکی از  برنامه­ های بهبود تعریف شده در دو سال نخست نقشه راه سند جامع اخلاقی، تدوین کدهای رفتاری (Code of Conduct) مبتنی بر ارزش‌های سازمانی بود. به لحاظ زمانی این برنامه مقارن با بازنگری استراتژی­ های گروه مپنا شد و به همین دلیل جاری سازی ارزش‌های سازمانی به صورت یک پروژه تعریف گردید. این پروژه با مشاوره دانشکده مدیریت دانشگاه تهران به نمایندگی استاد ارجمند آقای دکتر آرین قلی پور آغاز شد و پیش رفت که نقطه اوج مطالعات گروه مپنا در زمینه فرهنگ سازمانی است.

تصویر